తిరుపతి కపిలేశ్వరుడు

తిరుపతిలోని శ్రీకపిలేశ్వరాలయం మహిమాన్విత క్షేత్రంగా వెలుగొందుతోంది. వైష్ణవ క్షేత్రంగా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన తిరుమల వేంకటేశ్వరుడు కొలువైన శేషాచలం చెంత శివుడు స్వయంభుగా వెలసిన క్షేత్రమిది. ఆలయం తితిదే నిర్వహణలో ఉంది.
*ఆలయ చరిత్ర
శ్రీ కపిల మహాముని పాతాళ లోకంలో భోగవతి నది ఒడ్డున శివలింగానికి పూజలు చేసేవాడని.. ఆయన పూజలు చేయడంతో కపిల లింగంగా నామకరణం పొందిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అప్పుడప్పుడు మహాముని భూలోకంలోని శేషాచల పరిసరాలకు వచ్చేవాడని.. ఆ సమయంలో పాతాళంలోని కపిల లింగం పుడమిని చీల్చుకుంటూ పెరిగేదని చెబుతున్నారు. గమనించిన బ్రహ్మదేవుడు కపిల గోవు రూపుడై శివలింగానికి క్షీరాభిషేకం చేస్తూ… తన కాలి గిట్ట లింగంపై పెట్టి ‘ఇక పెరగవద్ద’ని కోరాడు. మహా విష్ణువు గోవుల కాపరి బాలుడిగా ఆ సమయంలో అక్కడ నిలిచాడని.. అప్పుడు స్వామివారికి తోడుగా కామాక్షి అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించి మహాముని పూజలు నిర్వహించగా.. అప్పటి నుంచి ఆ ప్రాంతం కపిలేశ్వరాలయంగా మారిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
*స్వయంభు… త్రివర్ణం
పాతాళ లోకం నుంచి భువిని ఛేదించుకుంటూ స్వయంభుగా వెలసిన కపిలేశ్వరస్వామి లింగం త్రివర్ణ రూపం. పానవట్టం భాగంలో తెలుపు.. మధ్యలో పసుపు పచ్చ.. పైన తేనె రంగులో మూలమూర్తి ఉంటారు. మధ్య భాగంలో కళ్లు స్పష్టంగా కనబడతాయి. ఈశ్వరుడి లింగాకారం పైభాగంలో ఇప్పటికీ ఆవు గిట్ట గుర్తు ఉంటుంది. విష్ణుమూర్తిపై అలిగి భూమి మీదకు వచ్చిన శ్రీ మహాలక్ష్మి ఆలయంలోని బిల్వ చెట్టు వద్ద ధ్యానం చేసినట్లు.. కలియుగంలో వకుళామాత తిరుమల నుంచి ఆలయ ప్రాంగణంలోకి శేషాచల కొండల్లో ఉన్న సొరంగ మార్గంలో వచ్చి వేంకటేశ్వరస్వామి, పద్మావతి దేవికి వివాహం జరిపించాలని శివయ్యకు పూజలు చేసినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి.
*లెక్కకు మిక్కిలి దేవతా విగ్రహాలు
ప్రధాన ఆలయంలో మూలమూర్తికి సమీపంలో వల్లిదేవయాని సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామి కొలువై ఉన్నారు. ధ్వజ స్తంభానికి కుడివైపున సిద్ధి వినాయక స్వామి విగ్రహం ఉంది. అమ్మవారి ఆలయానికి కుడి వైపున దక్షిణామూర్తి, కాలభైరవుడు, కాశీ విశ్వేశ్వరుడు, చాగంటి ఉమామహేశ్వరుడు, శివసూర్యుడు, శివగామి సమేత నటరాజ స్వామి కొలువై ఉన్నారు. ప్రధాన ఆలయానికి కుడి వైపున రాగి, వేప, మారేడు చెట్లతో కూడిన నాగుల పట్టి ఉంది. పలు లింగాకృతులతో కూడిన కోటి లింగేశ్వరాలయం ఉంది. పక్కనే అగస్తేశ్వర స్వామి ఆలయం కొలువైంది. పక్కన నవగ్రహాలు కొలువుదీరి ఉంటాయి. ఆలయ పుష్కరిణికి ఎదురుగా రుక్మిణి, సత్యభామ సమేత వేణుగోపాల స్వామి, ఎడమవైపు లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో విజయనగర అచ్యుతరాయులు వారు భూమిపై ఉన్న వైష్ణవాలయాలన్నింటినీ దర్శించుకున్న నమ్మాళ్వార్‌కు కూడా ఆలయాన్ని నిర్మించారు. ఆలయ ప్రవేశంలోనే క్షేత్ర పాలకుడిగా అభయ హస్త ఆంజనేయస్వామి దక్షిణ ముఖంగా నిలిచి తూర్పునకు చూస్తూ భక్తులను కటాక్షిస్తుంటారు.
*కపిలేశ్వరాలయం- పుష్కరిణి ప్రత్యేకత
భూమిపై ఉన్న ఏ పుష్కరిణికి లేని ప్రత్యేకత కపిలేశ్వరాలయ సరోవరానికి ఉంది. వైష్ణవ ఆగమం ప్రకారం జరిగే చక్రస్నానం.. శివాగమ శాస్త్రాల ప్రకారం జరిగే త్రిశూల స్నానం ఇక్కడ చేస్తారు. తిరుపతిలోని శ్రీకోదండరామ స్వామి, గోవిందరాజ స్వామి బ్రహ్మోత్సవాల ముగింపు సందర్భంగా ఈ పుష్కరిణిలో చక్రస్నానం ఘట్టం జరుగుతుంది. ఏటా ఫిబ్రవరిలో జరిగే కపిలేశ్వరస్వామి బ్రహ్మోత్సవాలల్లో త్రిశూల స్నానం ఇక్కడ నిర్వహిస్తారు. ఇప్పటికీ పుష్కరిణి వాయవ్య మూలన ఉన్న సొరంగం నుంచి నీటి ఆనవాళ్లు కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. భక్తులు కార్తీక మాసంలోనే కాకుండా నిత్యం పెద్దసంఖ్యలో పుణ్యస్నానాలు ఆచరించి కపిలేశ్వరస్వామిని దర్శించుకుని తరువాత తిరుమలకు నడచి వెళుతుంటారు.
*25 నుంచి బ్రహ్మోత్సవాలు
ఏటా నిర్వహించే కపిలేశ్వరస్వామి బ్రహ్మోత్సవాలు ఈ నెల 25వ తేదీ నుంచి మార్చి 6వ తేదీ వరకు జరగనున్నాయి. ఆదివారం సాయంత్రం 4.30 గంటలకు మూషిక వాహనంపై శ్రీ వినాయకస్వామి వీధి ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు. అనంతరం శాస్త్రోక్తంగా అంకురార్పణ జరపనున్నారు.

More News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Enable Google Transliteration.(To type in English, press Ctrl+g)

UCPL-TNILIVE

© 2018 TNILIVE. All rights reserved. Write to us with suggestions, comments and questions - editor.tnilive@gmail.com